Regeneratieve landbouw

Wanneer we verder uitzoomen, dan kunnen we stellen dat agro-ecologie bijdraagt aan natuurlijk herstel; ook wel regeneratieve landbouw genoemd.

Ons klimaat is uit balans. De hoge uitstoot van koolstofdioxide en methaan zijn hier de oorzaak van. Het tij is nog te keren en regeneratieve landbouw kan hier in grote mate aan bijdragen. 

Van duurzaam naar regeneratief 

project drawdown, Paul hawken, co2 opruimen, koolstof vastleggen, regeneratieve landbouw

Duurzaam (sustainable) betekent in het algemeen dat je de huidige situatie voor lange tijd kan volhouden (able to sustain). Het probleem is echter dat de huidige situatie eigenlijk geen goed startpunt is. Bijvoorbeeld de bodemkwaliteit en biodiversiteit zijn zo sterk achteruit aan het gaan dat we eerst zullen moeten werken aan herstel, oftewel regeneratie, voordat we een duurzaam en circulair systeem kunnen instellen. Praktisch gezegd: Naast CO2 uitstoot reduceren zullen we ook CO2 moeten gaan ‘opruimen’, oftewel vastleggen. Hier is een veelomvattend plan voor bedacht. Project Drawdown: 100 oplossingen ontleend aan de natuur worden in dit boek beschreven en zijn allen wetenschappelijk onderbouwd. Naast oplossingen zoals voedselverspilling tegengaan en een plantenrijk dieet staat regeneratieve landbouw hoog gerankt in de oplossingen die de meeste impact kunnen maken.

Regeneratieve landbouw betekent onder andere: zo min mogelijk kerende grondbewerking zoals ploegen en het minimaliseren van het grootschalige gebruik van pesticiden en kunstmest. Door het organische stofgehalte in de bodem te verhogen wordt koolstof in de bodem opgeslagen. Ook biedt dit optimale omstandigheden voor een rijk bodemleven, dat op zijn beurt voedingsstoffen beschikbaar stelt voor de gewassen. Tegelijkertijd werkt het organische materiaal als een spons: de bodem houdt meer water vast en droogt minder snel uit. Een goede eigenschap als het gaat om de weerextremen die we in de toekomst wel vaker mee gaan maken. De opbrengst in tonnen per hectare kan onder de ideale omstandigheden wat lager zijn dan bij de meest intensieve manier, maar het voedsel en onze leefomgeving zullen een stuk gezonder worden. Daarnaast zorgt deze productiemethode voor veerkracht: in tijden van droogte bijvoorbeeld is de opbrengst misschien wel groter dan in een intensief systeem.

Biologische landbouw

Een vorm van landbouw waarbij ook regeneratief geboerd kan worden is de biologische landbouw, waarbij de boer werkt vanuit een viertal kernwaarden en zich houdt aan een set regels. De benaming ‘biologisch’ voor de producten is beschermd door middel van een certificaat (skal). De zelfoogsttuin van tuinderij CSA LandinZicht in Hilversum, waar KipEigen mee samenwerkt, is biologisch gecertificeerd.

Waarom wij niet?

KipEigen zelf is niet biologisch gecertificeerd, maar werkt wel volgens de principes uit de biologische landbouw en doet er zelfs nog heel wat scheppen bovenop. De reden dat KipEigen niet gecertificeerd is, is onder andere dat er geen aparte regels zijn voor kleinschalige, mobiele units zoals onze kipmobiel. Voor een certificaat zouden we moeten voldoen aan de regels voor een stal. De kipmobiel is echter niet meer dan een veilig nachtverblijf waar de kippen op stok kunnen, en een rustige, beschutte plek waar de kippen hun ei kunnen leggen. Laten we het deurtje ’s nachts open, dan is het op papier geen stal en kan het wel. Dat is alleen niet zo goed voor het dierenwelzijn, behalve dan wat de vos betreft. Alternatief: een grote mobiele kippenkar, die alleen te verplaatsen is met zware machines die draaien op fossiele brandstof. Dat gaat in tegen ons streven om koolstofnegatief te zijn, en is bovendien niet goed voor de bodem. Omdat de eieren en het vlees direct worden geconsumeerd door de CSA deelnemers, zien we de meerwaarde verder ook niet van een biologisch label. Iedereen kan namelijk met eigen ogen zien hoe we de dieren houden. Daarnaast zouden er heel wat extra kosten en administratie bijkomen, wanneer we biologisch gecertificeerd waren. En het laatste punt: als we biologisch waren, zou het niet toegestaan zijn om circulair te voeren. 

De grond van de Buitenhof waar de kippen op worden gehouden is wel biologisch gecertificeerd, net als de achterliggende groenteteelt, waar de kippen de restanten van krijgen. De kringloop van kippen, fruit-, groente-, en bloementeelt vormt als het ware de basis voor het (agro-)ecosysteem. Bepaalde stukken land laten we ‘ongerept’, waardoor we een habitat creëren ter stimulatie van de biodiversiteit. Het is de kunst om niet alleen een evenwicht te vinden tussen natuur en voedselproductie, maar een synergie, waarbij zowel mens, dier als natuur kan profiteren.

biologische tuinderij CSA-LandinZicht, Wietse Bakker, CSA, zelfoogsttuin, groenteteelt, groente telen, groentebedden, regeneratieve landbouw
biologische tuinderij CSA-LandinZicht, Wietse Bakker, CSA, zelfoogsttuin, bloementeelt, bloemen telen, regeneratieve landbouw

De foto’s zijn afkomstig van CSA LandInZicht